logo

Taşkömürü ve TTK

Zonguldak ilde bulunan doğal kaynakların yönlendirdiği bir ekonomik yapı göstermektedir. İl tarım dışı kesimlerin ağırlık kazandığı bir kaç ilden biridir.

Zonguldak, yeraltı kaynakları açısından zengin illerden biridir. Zonguldak’ ta taşkömüründen başka, alüminyum (boksit), demir, manganez, barit, dolamit, kalker, kuvarsit, şiferton yatakları bulunmaktadır. Bunlardan manganez, kalker ve şiferton yatakları işletilmektedir.

 

resim 149 H.U

Taşkömürü Havza Sınırları

İmtiyaz sahası; 3.885 km2 si karada, 3.000 km2 si de denizde olmak üzere 6885 km2 lik bir alanı kapsamaktadır.

Rezerv

Kuzeybatı Anadolu Taşkömürü Havzası Zonguldak ve Kastamonu illerinin, Kdz. Ereğli ilçesinden Cide-Azdavay ilçesine takiben 150 km’lik bir sahil şeridi bulunur. Beş ayrı üretim bölgesinde taş kömür rezervleri henüz tam anlamıyla tespit edilmiş değildir. Bilinen rezervler deniz seviyesinden -1200 m derinliğe göre hesaplanmıştır. Bugüne kadar yapılan araştırma ve hesaplamalara göre 2011 yılı sonu itibariyle 515 milyon tonu görünür, 369 milyon tonu mümkün,425 milyon tonu muhtemel ve 8 milyon tonu hazır olmak üzere toplam 1 milyar 317 milyon ton taşkömürü rezervleri belirlenmiştir.

 

 

Taşkömürünün Ülke Ekonomisinde Yeri

Başta Demir Çelik olmak üzere enerji, gıda, tehsin, çimento vs. metalürji Endüstrisinin tüm kesimlerinde ihtiyaç duyulan en önemli hammaddelerden biri de metalürji koktur.
1970 yılından itibaren ülkemizde gelişen Demir Çelik sektörünün ihtiyacı iç üretimle karşılanamaz olmuş ve ithal taşkömürünün ülke ekonomisine girişi kaçınılmaz hale gelmiştir. 1973 yılında 16 bin ton ile başlayan ithalat, diğer sanayi sektörlerinde de ithalata yönelmesiyle 1997 yılında yaklaşık 9,5 milyon tona ulaşmıştır. 1997 yılı itibariyle taşkömürü üretiminin ülke ekonomisine katkısı 105.9 milyon dolardır.

Taşkömürü İşletmeciliğinin Tarihçesi

1829 da taşkömürünün, Zonguldak Ereğli ilçesi Kestaneci köyünden Uzun Mehmet tarafından bulunduğu kabul edilir.

Ya.01-Tarlaağzı-Ocak-930-ok-772x352

 

İşletmecilik Başlangıcı ( 1843 – 1848 )

1830 – 1848 tarihleri arasındaki arama ve işletmecilik faaliyetleri hakkında çok ayrıntılı bilgi olmamakla birlikte; 1843 tarihli resmi belgelerde, Ereğli ve Amasra’da üretilen “vapur kömürünün” İstanbul’ da pazarlamasından ve gerekli düzenlemelerin yapılmasından sonra devlet hazinesine sağlayacağı katkıdan söz edilmektedir. 1848’ de yapılan inceleme ve düzenlemelerle, Ereğli – Amasra arasında “taş kömürü bulunan yerler” saptanarak “havza sınırları” ilk kez tanımlanmıştır.

-Hazine- İ Hassa ( Evkaf Nezareti ) Yönetimi (1848 – 1854)

-İngiliz (Galatalı Sarraflar) Kömür Kumpanyası İşletmeciliği (1849 – 1854)

-Kırım Savaşı (Geçici İngiliz) Yönetimi (1854 – 1856)

-Hazine- İ Hassa ( Evkaf Nezareti ) Yönetimi (1856 – 1861) Emanet İdare İşletmeciliği (1856 – 1859)

-Zafiropulos İşletmeciliği (1859- 1860)

-İngiliz Kömür Kumpanyası İşletmeciliği (1860- 1861)

-Hazine-İ Hassa ( Evkaf Nezareti ) Yönetimi ( 1861 – 1865)

-Bahriye Nezareti Yönetimi (1865 – 1908 )

-Tersane İdaresi İşletmeciliği (1865 – 1882 )

-Yerli- Yabancı Sermaye Şirketleri İşletmeciliği (1882 – 1940)

-Nafia Nezareti Yönetimi (1908- 1909)

-Orman ve Maadin Ticaret ve Ziraat Nezareti Yönetimi (1909- 1920)

-Dünya Ve Ulusal Kurtuluş Savaşı Dönemi (1914- 1922)

-İktisat Vekaleti Yönetimi (1920-1940)

-İş Bankası İşletmeciliği (1926- 1940 )

-Etibank ve EKİ işletmeciliği (1937-1940 )

-Etibank Ve EKİ Yönetimi (1940- 1957)

-TKİ Yönetimi (1957- 1984)

-TTK Yönetimi (1984-)

 

 

TTK’ nın Zonguldak ve Bölgeye Katkısı

TTK (daha önceki ismiyle Ereğli Kömürleri İşletmesi – EKİ ) , bölgenin ekonomik ve sosyal kalkınmasında itici güç olmuştur. Yarattığı istihdam kapasitesi ve yan sektörler ile Zonguldak ve bölge illerinde (özellikle Bartın ve Karabük) yaratılan katma değerin temel belirleyicisi ve kaynağını teşkil etmiştir. Zonguldak’ın tarihsel gelişimi içinde TTK, endüstri, ulaşım, enerji, haberleşme, ticaret ve altyapı donanımlarının gerçekleştirilmesini bizzat üstlenmiştir. Beş üretim müessesesi, bulundukları bölgede endüstriyel gelişmeyle birlikte kentleşmenin de yolunu açmışlar, ekonomik ve sosyal kalkınma bu bağlamda hız kazanmıştır.

Türkiye’nin 3 temel demir çelik fabrikasından 2 tanesi salt hammadde kaynağına yakınlık nedeniyle o zamanki ilimiz sınırları içinde kurulmuştur. Bugün 3.3 milyon tonluk yassı çelik üretim kapasitesiyle ülke gereksiniminin % 60′ını karşılayan ERDEMİR ve 1.1 milyon tonluk uzun mamul üretim kapasitesiyle ülke ihtiyacının % 15′ini karşılayan KARDEMİR’ in varlık nedenleri de TTK’dır.TTK’nın ülke enerji talebinin karşılanmasında rolü büyük olmuştur. EKİ bünyesinde kurulan ÇATES’de üretilen elektrik enerjisi, enerji nakil hatlarıyla iletilerek, İstanbul, Kocaeli ve Sakarya başta olmak üzere, ülkemizde endüstrileşme tohumlarının atıldığı ve bugün de ekonomimizin itici gücü olan Marmara Bölgesinin o zamanki ihtiyacı karşılanmıştır.

TTK; ilimizin ve bölgenin kalkınmasında, karayolları ve demiryolları yapımından liman işletmesine, maden makineleri imalatından altyapı yatırımlarına kadar geniş bir yelpazede projeler gerçekleştirmiş ve salt taşkömürü üretim değeri ile sınırlı olmayan, hesaplanamayacak devasa katma değerler yaratmıştır. Bu süreç, hala azımsanmayacak oranlarda devam etmektedir. Bugünün Zonguldak’ının yaratılmasında , sözü edilen bölge ve illerin bugünlere gelmesinde TTK `nın etkinliğinin tarihte hak ettiği yeri alması gerekmektedir.

Türkiye Taşkömürü Kurumu Genel Müdürlüğü ilimizde 5 Müesese Müdürlüğü ile hizmet vermektedir. Bunlar sırasıyla; KOZLU – ÜZÜLMEZ – KARADON – ARMUTÇUK – AMASRA Müessese Müdürlükleridir.

TTK’ da 27 taşkömürü sahasında rödövans karşılığı işletmecilik yapan firmalarca 2011 yıl sonunda 1.026.732 ton kömür üretimi gerçekleştirilmiş olup yaklaşık 14.893.000 TL (KDV dahil) rödövans bedeli alınmıştır.

Yine Kurumumuzun ruhsat sınırları dahilinde bulunan ve ihalesi yapılan Alacaağzı ve Kandilli sahasında üretime başlanmış, Amasra-B sahasında hazırlıklar sürdürülmektedir.

Türkiye Taşkömürü Kurumunda 2011 yılı sonu itibariyle 12.702 kişi istihdam edilmektedir. Kurumun 2011 yılı Taşkömürü üretimi tüvenan 2.607.182 ton, satılabilir 1.592.515 ton olarak gerçekleşmiştir.

 

SAYILARLA TTK

 

  ÜRETİM- SATIŞLAR  (Ton – Aralık 2011)
Müessese St.Üretim Satışlar
Armutçuk      153.195 143.892
Kozlu      407.174 400.747
Üzülmez 346.442 342.227
Karadon 529.948 517.738
Amasra      155.756 157.469
TOPLAM 1.592.515 1.562.074
RANDIMANLAR (Kg / Yev – Aralık 2011)
Müessese Üretim İçeri Genel Tüm
Armutçuk 1.558 548 455 411
Kozlu 2.267 910 795 712
Üzülmez 2.433 790 692 614
Karadon 1.744 661 581 529
Amasra 2.160 977 821 669
TOPLAM 2.000 749 611 513
İŞÇİ SAYISI  (Kaydı Açık – Aralık 2011)
Müessese İçeri Dışarı Toplam
Armutçuk 1.154 209 1.363
Kozlu 1.856 263 2.119
Üzülmez 1.874 217 2.091
Karadon 3.406 457 3.863
Amasra 677 142 819
Genel Müd. 0 646 646
TOPLAM 8.967 1.934 10.901
PERSONEL SAYISI  (Aralık 2011)
Müessese Kadro Sözleş. Toplam
Armutçuk 10 121 131
Kozlu 24 191 215
Üzülmez 17 212 229
Karadon 20 318 338
Amasra 13 142 155
Genel Müd. 134 599 733
TOPLAM 218 1.583 1.801
AYRILAN İŞÇİ SAYISI   (Aralık 2011)
Müessese İçeri Dışarı Toplam
Armutçuk 47 37 84
Kozlu 77 22 99
Üzülmez 110 22 132
Karadon 179 34 213
Amasra 31 5 36
Genel Müd. 0 40 40
TOPLAM 444 160 604
Not: Bilgiler Zonguldak Valiliğinden alınmıştır.
Share